
Symbole i informacje na kosmetykach – jak czytać etykiety
Na opakowaniach kremów, serum, kosmetyków przeciwsłonecznych, szamponów i innych produktów znajduje się wiele informacji – czasem ukrytych za symbolami lub specjalistycznym nazewnictwem. W tym artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać składniki roślinne, barwniki, a także jak sprawdzić trwałość produktu i co oznaczają konkretne oznaczenia.
Informacje zostały zweryfikowane i opracowane we współpracy z dr Sarą Schunter, biochemiczką z Monachium.
INHALTE IM ÜBERBLICK
W SKRÓCIE: SYMBOLE I INFORMACJE NA KOSMETYKACH
Kosmetyki i informacje umieszczane na ich opakowaniach podlegają regulacjom prawnym.
Lista INCI zawiera składniki zawarte w kosmetykach.
W kosmetykach mogą być stosowane substancje zapachowe. Obecnie 26 z nich uznawanych jest za alergizujące i muszą być wyraźnie oznaczone ze względu na potencjał uczulający.
Na kosmetykach znajdują się różne symbole i oznaczenia – niektóre z nich są obowiązkowe, np. te dotyczące trwałości lub ostrzeżeń.
Lista składników INCI
Na każdym produkcie kosmetycznym musi znajdować się lista zawartych w nim składników. Składniki te są oznaczone zgodnie z międzynarodową nomenklaturą, znaną jako INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients). Nazwy INCI często opierają się na skróconych formach angielskich lub popularnych skrótach – w ten sposób uproszczone są skomplikowane nazwy chemiczne.
Przykład:
Nazwa INCI: Panthenol
Nazwa chemiczna: (+)-(R)-2,4-dihydroksy-N-(3-hydroksypropyl)-3,3-dimetyloamid kwasu masłowego
Lista INCI to nic innego jak wykaz wszystkich składników zastosowanych w danym kosmetyku. Zawsze zaczyna się od słowa „Ingredients”, a następnie podaje wszystkie składniki według kolejności ich ilości – od najwyższej do najniższej. Składniki, których zawartość nie przekracza 1%, muszą być wymienione, ale nie muszą być już uporządkowane malejąco.

Jeśli (zewnętrzne) opakowanie produktu jest zbyt małe, aby umieścić na nim wszystkie informacje, składniki mogą zostać wymienione w dołączonej ulotce informacyjnej – wskazuje na to symbol otwartej książki (zobacz ilustrację poniżej).

Składniki naturalne
Składniki naturalne w kosmetykach prezentowane są z podaniem ich łacińskiej nazwy i jej angielskiego tłumaczenia (w nawiasie), a następnie opisem części roślinnej, z której dana substancja została pozyskana oraz wskazaniem grupy substancji:
Przykład:
- Helianthus Annuus (Sunflower) Seed Oil
- Camellia Sinensis (Green Tea) Leaf Extrac

Barwniki
Barwniki i pigmenty są wymienione na końcu listy INCI niezależnie od ich procentowego udziału wagowego.
Są one oznaczone za pomocą tzw. numerów CI (CI = Colour Index), jednolitego systemu numeracji i referencji i czasami uzupełnione o nazwę substancji w nawiasach:
Przykład: CI 77891 (Titanium Dioxid)
W przypadku produktów, które oferowane są w różnych wariantach kolorystycznych, takich jak pomadki, podkłady czy cienie do powiek, często można znaleźć informację „may contain [+/-]”, po której następuje lista różnych barwników.
Oznacza to, że wymienione barwniki mogą, ale nie muszą być obecne w danym wariancie kolorystycznym. Ponieważ warianty oparte są zazwyczaj na tym samym składzie i różnią się jedynie kompozycją barwników, takie oznaczenie jest dopuszczalne.

Substancje zapachowe
Substancje zapachowe są zebrane pod pojęciem Parfum (Fragrance).
Wyjątkiem jest 26 substancji zapachowych, które zgodnie z rozporządzeniem o kosmetykach muszą być wymienione osobno ze względu na wysoki potencjał alergizujący:
Substancje zapachowe o potencjale alergizującym:
Alpha-Isomethyl Ionone
Amyl Cinnamal
Amylcinnamyl Alcohol
Anise Alcohol
Benzyl Alcohol
Benzyl Benzoate
Benzyl Cinnamate
Benzyl Salicylate
Butylphenyl Methylpropional
Cinnamal
Cinnamyl Alcohol
Citral
Citronellol
Coumarin
Eugenol
Evernia Furfuracea Extract
Evernia Prunastri Extract
Farnesol
Geraniol
Hexyl Cinnamal
Hydroxycitronellal
Hydroxyisohexyl 3-Cyclohexene Carboxaldehyde
Isoeugenol
Limonene
Linalool
Methyl-2 Octylnoate

Nanomateriały
Od 2013 roku w kosmetykach oznaczone muszą być również nanomateriały. Cząsteczki, które mają średnicę mniejszą niż 100 nanometrów (1 nanometr = 1 miliardowa część metra), są uznawane za nanomateriały, które należy deklarować. W tym przypadku dany składnik uzupełniony jest o słowo (nano).
Nanomateriały występują min. w filtrach UV, konserwantach (np. nano-srebro) oraz w substancjach ułatwiających przenikanie składników aktywnych w głąb skóry (tzw. nośnikach, np. liposomach).
Oznaczenia na kremach przeciwsłonecznych
Produkty z filtrem przeciwsłonecznym zawierają wiele symboli i informacji tekstowych. Nie wszystkie mają charakter estetyczny – część z nich jest obowiązkowa i dostarcza ważnych danych.
SPF lub LSF – Sun Protection Factor (ang.) i Lichtschutzfaktor (niem.) oznaczają to samo: poziom ochrony przed promieniowaniem UVB, które powoduje oparzenia słoneczne.
Oznaczenie UVA w okręgu – jeśli na opakowaniu znajduje się skrót „UVA” wpisany w okrąg, oznacza to, że produkt zapewnia ochronę przed promieniowaniem UVA na poziomie co najmniej 1/3 ochrony przed UVB. Przykład: krem z SPF 30 i oznaczeniem UVA gwarantuje co najmniej ochronę UVA równą 10. Promienie UVA przyczyniają się do przedwczesnego starzenia się skóry i zwiększają ryzyko nowotworów.
Wartość PPD – coraz częściej spotykana na nowoczesnych kremach z filtrem. PPD (persistent pigment darkening) również wskazuje poziom ochrony przed promieniowaniem UVA.
Wodoodporność – informacja, czy produkt jest wodoodporny lub odporny na pot, nie jest obowiązkowa, ale często podawana. Warto jednak wiedzieć: żaden krem z filtrem nie jest całkowicie wodoodporny. Każdy kontakt z wodą lub potem zmniejsza jego skuteczność. Oznaczenie „wodoodporny” oznacza jedynie, że dany produkt utrzymuje się na skórze dłużej niż standardowy krem – jednak aby utrzymać ochronę, zawsze należy ponownie nałożyć produkt po kąpieli.
Teksty z gwiazdką
Szczególnie w kosmetykach naturalnych można często znaleźć informacje o jakości lub pochodzeniu użytych składników. Są one oznaczone gwiazdką* i objaśnione pod deklaracją INCI:
Przykład:
* z kontrolowanych upraw ekologicznych
** pozyskany z olejków eterycznych

Informacje o producencie
Producent to firma, która wprowadza produkt na rynek. Nie zawsze marka jest jednocześnie firmą produkcyjną. Należy również wskazać siedzibę producenta lub kraj, z którego produkt jest importowany.

Ilość produktu
Należy również podać ilość produktu. Podaje się ją w gramach lub w mililitrach. Informacja ta odnosi się wyłącznie do zawartości opakowania netto. Wartość ta nie uwzględnia wagi i objętości samego opakowania.

Data ważności
Produkty kosmetyczne, których okres przydatności do użycia w zamkniętym, nieotwartym stanie jest krótszy niż 30 miesięcy, muszą być opatrzone datą minimalnej trwałości. O ograniczonym terminie przydatności informuje dodatkowo symbol klepsydry na opakowaniu.
Jeśli okres trwałości zamkniętego produktu jest dłuższy niż 30 miesięcy, nie trzeba podawać daty minimalnej trwałości. Należy jednak zaznaczyć, jak długo można używać produktu po otwarciu. Informuje o tym symbol otwartego słoiczka z oznaczeniem czasu w miesiącach.

Numer partii
Aby produkty można było jednoznacznie zidentyfikować także po ich wyprodukowaniu i wprowadzeniu do sprzedaży, producenci są zobowiązani do nadania im indywidualnego numeru partii (tzw. numeru serii). Dzięki temu numerowi możliwe jest prześledzenie, kiedy i z jakich surowców dany produkt został wytworzony. W przypadku, gdy po czasie zostanie wykryty błąd produkcyjny i konieczne będzie przeprowadzenie akcji wycofania, dotyczy ona wyłącznie produktów z danej partii.

Przeznaczenie i sposób użycia
Etykieta na opakowaniu musi informować o przeznaczeniu produktu, czyli o tym, jaki obszar zastosowania producent przewidział dla danego produktu. Często spotyka się informacje w różnych językach, najczęściej w angielskim i francuskim.
Wskazówkę o sposobie użycia można pominąć, jeśli sposób użycia wynika jasno z przeznaczenia, jak np. w przypadku kremu do rąk.

Ostrzeżenia
W niektórych kosmetykach konieczne jest umieszczenie ostrzeżeń. Zawsze wtedy, gdy w produkcie użyto substancji chemicznych stwarzających zagrożenie, należy oznaczyć go symbolami Globalnie Zharmonizowanego Systemu Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów (GHS). Symbole te rozpoznasz po czerwonej rombie z czarnym piktogramem na białym tle.
Co ciekawe, najczęściej zagrożenie nie wynika z samego produktu, lecz z poniższych czynników:
Sposób dozowania: aerozole często pakowane są pod ciśnieniem (np. dezodoranty, lakiery do włosów). Ryzyko wynika głównie z niewłaściwego użycia lub przechowywania.
Obszar zastosowania: niektóre kosmetyki są przeznaczone do skóry, ale nie powinny mieć kontaktu z oczami czy błonami śluzowymi.
Grupa użytkowników: nie wszystkie produkty są odpowiednie zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Jeśli dany kosmetyk nie jest przeznaczony dla dzieci, musi zawierać odpowiednią informację.
Potencjał alergizujący: niektóre składniki mogą wywoływać reakcje alergiczne lub nadwrażliwość. Jeśli produkt zawiera znane alergeny, musi to zostać wyraźnie zaznaczone – obowiązkowo np. w przypadku farb do włosów.


O autorce
Dr Sarah Schunter, biochemiczka
"Kto rozumie, jak działają składniki kosmetyczne, stawia pierwszy krok do skutecznej pielęgnacji – mówi dr Sarah Schunter. Jako biochemiczka z tytułem doktora specjalizuje się w rozszyfrowywaniu często enigmatycznych składów kosmetyków – co w nich jest i jak to działa. Jej zdaniem dopiero dzięki tej wiedzy można świadomie dobrać pielęgnację dopasowaną do każdego typu i stanu skóry.


