Retinal, czyli aldehyd retinowy, to bardzo skuteczna pochodna witaminy A. Pomaga redukować niedoskonałości, zmarszczki i przebarwienia oraz poprawia wygląd skóry. W porównaniu z retinolem często działa szybciej, efektywniej i jest lepiej tolerowany. Czy jednak naprawdę jest jego lepszą wersją? Sprawdź, co na ten temat mówią teoria i praktyka.
Informacje zostały sprawdzone i przygotowane we współpracy z biochemiczką dr Sarą Schunter z Monachium.
Nazwa na liście składników (INCI): Retinal
Działanie: regeneruje, odnawia naskórek, ujędrnia, wyrównuje koloryt skóry, skutecznie redukuje niedoskonałości i zmiany trądzikowe
Rekomendowana forma: w serach i emulsjach
Typ cery: odpowiedni dla każdego rodzaju skóry, w szczególności z oznakami (przedwczesnego) starzenia, przebarwieniami lub niedoskonałościami
Retinal (aldehyd retinowy) to forma witaminy A i należy tym samym do rodziny retinoidów – czyli pochodnych witaminy A. Witamina A jest kluczowym składnikiem odżywczym dla zachowania zdrowej skóry: Reguluje podziały komórkowe, wspiera regenerację naskórka oraz stymuluje produkcję kolagenu. W pielęgnacji skóry witamina A jest stosowana celowo w leczeniu zmarszczek,trądziku, fotostarzenia oraz zaburzeń pigmentacji (przebarwień, śladów po wypryskach).
Retinal jest przy tym uważany za wyjątkowo skuteczną formę tej witaminy. Jest on bowiem bezpośrednim prekursorem kwasu retinowego i potrzebuje tylko jednego kroku, aby przekształcić się w biologicznie aktywną, działającą formę witaminy A. Dla porównania: Retinol musi przejść w organizmie aż dwie przemiany, zanim przekształci się w formę aktywną. To sprawia, że retinal jest teoretycznie bardziej skuteczny i działa szybciej niż retinol. Jednak aby rzetelnie ocenić działanie retinoidu w kosmetykach do pielęgnacji twarzy, znaczenie ma nie tylko sam rodzaj użytej pochodnej witaminy A. Kluczowe są również jej stężenie, formuła kosmetyku oraz sposób, w jaki składnik ten został osadzony w danym produkcie. Więcej na ten temat znajdziesz również w sekcji „Retinol czy retinal: Co jest lepsze?”.
Retinal jest uznawany za jeden z najsilniejszych retinoidów dopuszczonych do stosowania w kosmetykach. Jego działanie – podobnie jak w przypadku wszystkich pochodnych witaminy A – opiera się na przekształceniu w aktywną formę, czyli kwas retinowy. Doskonale udokumentowana w badaniach klinicznych skuteczność retinoidów w pielęgnacji skóry opiera się przede wszystkim na retinolu, ponieważ to jemu poświęcono dotychczas najwięcej publikacji naukowych. Jednak ze względu na to, że w procesie metabolicznym retinal znajduje się znacznie bliżej formy aktywnej, wiele efektów działania retinolu można odnieść również do retinalu. Obserwacje z codziennej praktyki kosmetologicznej w pełni potwierdzają to założenie.
Do dobrze udokumentowanych efektów działania retinoidów, w szczególności retinolu i retinalu, należą:
Redukcja zmarszczek i działanie anti-aging: Retinoidy potrafią widocznie zmniejszyć oznaki starzenia się skóry.
Regulacja pigmentacji: Skutecznie redukują plamy pigmentacyjne i ślady potrądzikowe (przebarwienia pozapalne), przywracając cerze jednolity wygląd.
Wzmocnienie struktury skóry: Retinoidy stymulują produkcję nowego kolagenu i elastyny, co wzmacnia strukturę skóry i pozwala zachować jej elastyczność.
Odnowa komórkowa: Pobudzanie procesu regeneracji naskórka (złuszczania) wspiera usuwanie martwych komórek skóry i stymuluje powstawanie nowych.
Ochrona antyoksydacyjna: Retinoidy to silne antyoksydanty, które neutralizują wolne rodniki. Chronią skórę przed uszkodzeniami wywołanymi przez promieniowanie UV, stres, stany zapalne oraz zanieczyszczenie środowiska.
Nawilżenie i funkcja ochronna: Witamina A wzmacnia barierę hydrolipidową skóry, zapobiegając jej przesuszeniu. Dzięki swoim właściwościom regulującym wspiera również ochronę przed infekcjami bakteryjnymi.
Retinol i retinal to złoty standard w pielęgnacji cery trądzikowej i problematycznej, ponieważ uderzają jednocześnie w kilka głównych przyczyn powstawania zmian:
W przypadku trądziku naturalny proces złuszczania skóry jest zaburzony. W efekcie martwe komórki naskórka zapychają pory. Retinal wspomaga deskwamację (złuszczanie martwych komórek skóry) i zapobiega zaburzeniom rogowacenia naskórka.
Nadmierna produkcja sebum sprzyja zatykaniu porów i powiązanym z tym stanom zapalnym. Retinoidy działają regulująco na wydzielanie sebum i pomagają utrzymać pory w czystości.
Retinal ma działanie antybakteryjne, szczególnie wobec bakterii Cutibacterium acnes, które odgrywają kluczową rolę w powstawaniu trądziku.
Poprzez stymulację produkcji kolagenu retinal wspiera regenerację skóry i może redukować blizny potrądzikowe.
Retinoidy wpływają na procesy zapalne w skórze. Dzięki temu zaczerwienienia, stany zapalne i krostki szybciej ustępują, a pozapalne ślady po wypryskach są często mniej widoczne.
Produkty z retinalem są najczęściej dostępne w formie serów lub emulsji. Typowe stężenia stosowane w przypadku retinalu wynoszą od 0,05 do 0,2 %. Nawet jeśli na pierwszy rzut oka wydaje się to niewiele: Retinal to bardzo silny składnik aktywny, który wykazuje skuteczność już w niskiej koncentracji. Ponadto w przypadku stosowania retinalu i retinolu istotnym kluczem do sukcesu jest systematyczna i długofalowa aplikacja. Regularne stosowanie nawet niskich stężeń może przynieść widoczne rezultaty.
Nie jest więc tak, że wysokie stężenia dają zawsze najlepsze efekty – zwłaszcza że wysokie stężenia retinolu lub retinalu często mogą wywoływać podrażnienia.
Retinal zalicza się do najsilniejszych składników aktywnych w pielęgnacji skóry. Jednak jak to często bywa: Nie ma działania bez skutków ubocznych. Jeśli zaczniesz zbyt szybko lub od zbyt wysokiego stężenia retinalu, Twoja skóra może mieć Ci to za złe: W przypadku zastosowania zbyt dużej ilości retinalu w zbyt krótkim czasie pojawić mogą się zaczerwienienia, podrażnienia lub łuszczenie się naskórka.
Nie ma jednak powodu, by obawiać się retinalu lub retinolu – wręcz przeciwnie! Prawidłowo stosowane retinoidy mogą bardzo korzystnie wpłynąć na wygląd Twojej skóry. Jeśli do tej pory nigdy nie używałaś retinalu, te wskazówki pomogą Ci bezpiecznie zacząć.
Zacznij powoli i stopniowo zwiększaj częstotliwość stosowania w zależności od stężenia produktu oraz potrzeb skóry. Sera o wysokim stężeniu można stosować 1-2 razy w tygodniu, natomiast sera lub emulsje o niskich stężeniach również częściej – w zależności od tego, jak reaguje Twoja skóra.
Jeśli chcesz zacząć wyjątkowo ostrożnie: Na początek sięgnij po krem nawilżający wzbogacony o retinal. Ponieważ stężenia retinalu w kremach są często niższe niż w serach, stanowią one dobry punkt wyjścia do stopniowego budowania tolerancji.
Serum z retinalem stosuj wieczorem, po oczyszczeniu twarzy i przed nałożeniem kremu nawilżającego.
W przypadku szczególnie wrażliwej skóry warto aplikować serum z retinalem „metodą kanapkową”: Po oczyszczeniu twarzy nałóż najpierw produkt nawilżający, następnie użyj serum z retinalem, a na koniec domknij rutynę kolejną warstwą kremu nawilżającego.
W ciągu dnia chroń skórę kremem z filtrem przeciwsłonecznym (minimum SPF 30).
Retinoidy teoretycznie można stosować również rano, jednak zazwyczaj lepiej pasują do pielęgnacji wieczornej. Jeśli o poranku wolisz postawić na przykład na witaminę C, peptydy lub kwas hialuronowy, Twoja poranna rutyna mogłaby zostać szybko przeciążona zbyt dużą liczbą produktów. Ponadto retinoidy są wrażliwe na światło i mogą ulegać rozkładowi pod wpływem promieniowania UV – dlatego znacznie praktyczniejszym rozwiązaniem dla retinoidów jest wieczór. Jeśli mimo wszystko bardziej odpowiada Ci poranek, kremy nawilżające lub sera z retinalem możesz stosować również w ciągu dnia. Pamiętaj wtedy koniecznie o nałożeniu kremu z filtrem – chroni on nie tylko Twoją skórę, ale także sam retinoid.
Retinal jest idealny w przypadku:
Skóry, która wykazuje oznaki (przedwczesnego) starzenia: Zmarszczki, plamy pigmentacyjne, pozbawionej elastyczności i jędrności
Skóry z niedoskonałościami, również u dorosłych
Plam pigmentacyjnch i przebarwień pozapalnych (śladów po trądziku)
Skóry o grubej strukturze i z rozszerzonymi porami
Jeśli masz wrażliwą skórę, zaawansowany trądzik różowaty lub atopowe zapalenie skóry, rozsądnym rozwiązaniem może być rezygnacja z retinalu lub stosowanie go wyłącznie z dużą ostrożnością i bardzo rzadko. W okresie ciąży i karmienia piersią retinal – podobnie jak wszystkie inne retinoidy – nie może być stosowany.
Na pytanie, czy lepszy jest retinol, czy retinal, nie da się odpowiedzieć jednoznacznie – nawet jeśli ocena samej ich skuteczności mogłaby to sugerować. Patrząc na to obiektywnie – czyli wyłącznie przez pryzmat struktury chemicznej i konwersji w organizmie – retinal uznawany jest za silniejszą formę: Potrzebuje tylko jednego kroku, aby przekształcić się w aktywny kwas retinowy, podczas gdy retinol musi przejść przez dwa takie etapy. Z tego powodu retinal jest często klasyfikowany jako bardziej skuteczny.
Jednak silniejszy nie oznacza automatycznie lepszy – ani automatycznie lepiej tolerowany przez skórę. W recepturach kosmetycznych kluczową rolę odgrywa wiele innych czynników, które w decydującym stopniu wpływają zarówno na rzeczywistą skuteczność, jak i na tolerancję danego produktu z retinolem lub retinalem:
Dostępność oraz tolerancja pochodnej witaminy A przez skórę w dużej mierze zależą od całej receptury kosmetyku. Składniki pielęgnujące, nawilżające lub wzmacniające barierę hydrolipidową mogą zwiększyć odporność skóry i złagodzić podrażnienia. Ponadto niektóre substancje towarzyszące mogą wspomagać wchłanianie retinalu, podczas gdy inne je ograniczają. To, jak bezpośrednio retinal trafia na skórę, ma również kluczowy wpływ na jego tolerancję: Im bardziej bezpośrednio, tym intensywniej. Im bardziej stopniowo, tym bezpieczniej.
Retinoidy mogą być stosowane albo w czystej postaci, albo w formie kapsułkowanej. Warianty kapsułkowane uwalniają składnik aktywny wolniej i w sposób bardziej kontrolowany, co chroni skórę i poprawia tolerancję. Retinoidy niekapsułkowane często działają bardziej bezpośrednio, ale – w zależności od stężenia i kondycji skóry – mogą również szybciej wywoływać podrażnienia. Warto więc pamiętać, że dzięki kapsułkowaniu zarówno retinol, jak i retinal będą znacznie lepiej tolerowane przez skórę.
Ilość zastosowanego składnika aktywnego ma kluczowe znaczenie. Wysoko skoncentrowany produkt z retinalem może w praktyce działać znacznie silniej i potencjalnie bardziej drażniąco niż produkt z retinolem o ekwiwalentnej dawce. I odwrotnie – ze względu na wyższą aktywność biologiczną retinal jest skuteczny już w niewielkich stężeniach, co z kolei może pozytywnie wpłynąć na jego tolerancję przez skórę.
Im bardziej odporna i stabilna bariera hydrolipidowa, tym lepiej tolerowane są nawet wysoko skoncentrowane retinoidy. Skóra wrażliwa lub z uszkodzoną barierą reaguje znacznie szybciej – nawet na niskie stężenia. Nieszczelna bariera pozwala składnikom aktywnym wnikać głębiej i szybciej, co zwiększa ich skuteczność, ale także ryzyko powstawania podrażnień. Dlatego tolerancja produktu zawsze zależy od typu i aktualnej kondycji skóry.
Nawet jeśli obiło Ci się o uszy, że retinal rzadziej wywołuje podrażnienia niż retinol – rzeczywistość nie jest aż tak czarno-biała. Dlaczego więc sera z retinalem tak często przedstawia się jako produkt o wyjątkowo wysokiej tolerancji? Najczęściej wynika to z faktu, że retinal – ze względu na swoją stabilność – jest poddawany procesowi kapsułkowania. Już samo zamknięcie w kapsułkach może znacząco przyczynić się do tego, że produkt będzie lepiej tolerowany przez skórę niż serum z niekapsułkowanym retinolem czy nawet serum z niekapsułkowanym retinalem.
To prawda, że pod kątem chemicznym retinal ma bliżej do aktywnej postaci kwasu, przez co z reguły wykazuje mocniejsze działanie niż retinol. Jednak z perspektywy codziennej pielęgnacji sam ten fakt nie przesądza jeszcze o tym, jak skuteczny i jak łagodny dla skóry okaże się dany kosmetyk. W przypadku dwóch tak blisko ze sobą spokrewnionych składników aktywnych jak retinol i retinal, o tym, który z nich sprawdzi się lepiej, zawsze decydują: formuła produktu, stężenie, kapsułkowanie, typ skóry oraz indywidualna rutyna pielęgnacyjna.
Dlatego też decyzji o tym, czy stosować retinal, czy retinol, nie należy uzależniać wyłącznie od samego składnika aktywnego, lecz od wyżej wymienionych czynników. W taki sposób znajdziesz produkt, który pod kątem tolerancji oraz skuteczności będzie najlepiej dopasowany do Ciebie i Twoich celów pielęgnacyjnych.
„Zrozumienie tego, jak działają składniki kosmetyczne, to pierwszy krok do skutecznej pielęgnacji skóry” – mówi biochemiczka, dr S. Schunter. Jako doktor nauk biochemicznych z zamiłowaniem rozszyfrowuje często zagadkowe listy składników produktów do pielęgnacji skóry: co się w nich kryje i jak to działa. Jest przekonana, że dzięki tej wiedzy można dobrać odpowiednią pielęgnację dla każdego typu i stanu skóry.
